‘Zelf voelde ik me klein. Wetenschappelijk is bewezen dat iemand zich gaat gedragen naar hoe hij gezien wordt. Als ik zelf met jongeren werk, zie ik veel mogelijkheden in iemand. Maar als ik dan aan de overlegtafel kom, is daar helemaal geen aandacht voor. Want daar is men niet voor opgeleid. Ik hoor professionals zeggen dat ze meer aandacht willen besteden aan andere aspecten van jongeren, maar niet weten hoe ze dat moeten doen. Het gaat altijd over herstellen, nooit over groeien.’

Wanneer je aangeeft dat je het lastig vindt om een besluit te nemen, maak je de ander deelgenoot. Dan gaat iemand meedenken, dat is gelijkwaardigheid. Op die manier krijg je heel mooie gesprekken. Als je geen inspraak hebt gehad, voel je je onrechtvaardig behandeld. Dus neem de tijd, vertraag, en leg uit. Door te delen kun je er samen uitkomen, in plaats van de botte bijl te hanteren. En durf de lastige onderwerpen op tafel te leggen. Als een kind zich gelijkwaardig voelt, zal hij het besluit ook eerder accepteren.

Is overleg niet haalbaar vanwege de veiligheid, dan geldt hetzelfde als bij jonge kinderen: zorg dat zorgvuldig wordt vastgelegd waarom bepaalde keuzes worden gemaakt, zodat zij dit later kunnen teruglezen en begrijpen.’

‘Als je het over grote besluiten hebt, zoals een uithuisplaatsing, zou het mooi zijn als een kind later kan teruglezen waarom dit besluit is genomen. Bijvoorbeeld in een brief aan het kind. Als het om kleinere besluiten gaat, kun je vrijwel alles met kinderen bespreken. Ik heb zelf een gezinshuis gerund. Als jongeren te laat thuiskwamen, ging ik met ze aan tafel zitten en zei: “Wat moet ik hier nou mee? Het is mijn rol om jullie te begeleiden, maar het voelt rot. Wat vinden jullie daarvan dat ik me zo voel? Wat vind jij dat ik zou moeten doen?”

‘Dat heeft alles te maken met de liefde die ik van mijn moeder heb gekregen. Ze was een alleenstaande, psychisch kwetsbare moeder, maar ze heeft me zo veel liefde gegeven. Dat heeft me veerkrachtig gemaakt, en daarom ben ik nu wie ik ben. Dus: durf liefde te geven, ook al is dat natuurlijk geen moederliefde, en ook al denk je dat dat in ons jeugdzorgsysteem niet mag of kan.’

‘Soms zijn er problemen die je niet kunt oplossen. Dat moet je kunnen verdragen. Denk niet dat er voor alles een quick fix is. Als een jongere spijbelt, kun je de leerplichtambtenaar bellen. Maar je kunt het ook verdragen en ondertussen kijken waar deze jongen blij van wordt. Soms moet je een risico nemen - dan spijbelt die jongen maar een keer - en dat moet je dan ook met elkaar kunnen verdragen.’

‘Leer jezelf aan dat je 10 procent van de tijd over de problemen praat, en de rest van de tijd over persoonlijke groei. Heb het over talenten, interesses, vaardigheden, en hoe een jongere daar iets mee kan doen. En: het gaat niet alleen over cognitie, maar ook over ervaren. Ga de wereld in, bezoek een museum, beweeg. Kinderen hospitaliseren door alleen maar over hun problemen te praten. Professionals komen met een dossier aan, en daar moet het over gaan. Ik praat pas over problemen als een kind of ouder er zelf over begint. Dan is het van hen.’

‘Ik mocht op mijn 14e eens mee met een groepsgenoot naar zijn weekend-logeeradres. Daar ontmoette ik Alex, de gastouder. De klik die ik met hem voelde is nooit meer weggegaan. Hij zag me als mens, niet als een uithuisgeplaatste jongere. Dat voelde ik ook diep vanbinnen. Hij nodigde me uit op verjaardagen, later heb ik nog een tijdje bij hem gewoond. We hadden het zelden over dingen die ik had meegemaakt. Natuurlijk hadden we het over de uitdagingen in het leven, maar dat waren geen dagelijkse gespreksonderwerpen. In de jeugdzorg zijn dat dé onderwerpen, alsof je 24/7 met een psycholoog in gesprek bent. Alex had geen hulpverleningsachtergrond, dat maakte dat hij me anders benaderde.’

‘Men is nooit op gelijkwaardige voet met mij in gesprek gegaan. Ik werd als 12-jarige als een poppetje van de ene crisisopvang naar de andere overgeplaatst, zonder te begrijpen waarom. Het werd me medegedeeld, niet meer dan dat. Het rebelse gedrag dat eruit voortkwam, was een teken dat ik me er niet goed bij voelde. Een voorbeeld: ik wilde bij mijn opa en oma gaan wonen, die dat ook fijn vonden. Maar de jeugdzorgorganisatie vond dat niet verstandig. Uiteindelijk wist niemand de oplossing, en mocht ik wel naar mijn opa en oma. Maar toen was ik al drie jaar en vijf verblijfplekken verder.’

‘Herstellen gaat over dingen die je in het verleden hebt meegemaakt, terwijl groeien gaat over dat waar je goed in bent. Door daar meer aandacht aan te besteden, word je veerkrachtiger, waardoor je ook weer beter kunt omgaan met de problemen uit je verleden.’

‘Enorm! Als ik voor mezelf spreek: ik voelde me gereduceerd tot iemand die ik niet was. Dat hoor ik vaker van jongeren. Omdat je nog niet vaardig genoeg bent om daar woorden aan te geven, ga je rebelleren. En dan ben jij het probleemkind. Maar waar komt dat vandaan? Ieder mens, ieder kind, voelt het als er niet op de juiste manier naar je gekeken wordt.’

‘Toen ik uit huis geplaatst werd, was ik alleen nog maar “het kind dat uit huis geplaatst werd”. In contact met professionals ging het altijd over wat ik thuis had meegemaakt met mijn moeder. Nooit ging het over mijn verlangens en wensen, terwijl ik een opgroeiende puber was. Ik werd gereduceerd tot probleemkind. En eigenlijk is dat nog steeds zo. Want ook nu, als volwassene, moet ik hard werken om niet steeds geassocieerd te worden met mijn jeugd. Ik ben meer dan dat. Alle kennis en ervaring die ik heb opgedaan, wordt minder ter harte genomen omdat mijn jeugdervaringen zijn blijven hangen bij de buitenwereld.’

Kinderen en jongeren in de jeugdzorg worden gereduceerd tot probleemkinderen, vindt Friso van Doesburg. Vanuit eigen ervaring en betrokkenheid bij het huidige systeem pleit hij voor meer aandacht voor mogelijkheden en kansen van het kind.