Deze afbeeldingen zijn speciaal voor dit artikel met AI gegenereerd.

Anne heeft de afgelopen jaren veel therapeuten en behandelaren voorbij zien komen. ‘Mijn laatste psycholoog is de enige in het traject geweest die het hele verhaal kon horen, wilde horen.’ 

Coppens knikt. De verhalen die deze slachtoffers delen zijn daadwerkelijk onbestaanbaar. ‘Daarom is het belangrijk dat professionals zelf veerkrachtig genoeg zijn om die verhalen te verdragen. Deze slachtoffers gaan niet alles in een of twee keer vertellen. Dat kost heel veel tijd en dan nog kunnen na een lange periode nieuwe verhalen komen.’ 

Anne is inmiddels zelf pleegmoeder van drie kinderen en heeft haar leven opgebouwd. Haar ouders zijn overleden. ‘Veerkracht? Weet je, ik heb een hele weg afgelegd en moest van ver komen. Vallen en opstaan, stap voor stap. Ik ben moeder, dat vind ik het allerbelangrijkste en dat wil ik zo goed mogelijk doen. Veerkracht voelt niet als een keuze, meer als een tweede natuur. Hoe van overleven, leven te maken is iets waar ik nog steeds mee bezig ben. Ik probeer van elke dag iets moois te maken. Omdat mijn leven zo duister was, richt ik me op het licht.’   

Voor Anne was de nachtmerrie dus nog niet voorbij. Later werd ze ook misbruikt door de nieuwe vriend van haar moeder. ‘Het houdt nooit op, dacht ik toen.’

Het was een lerares op de middelbare school die zag dat het niet goed ging met Anne. ‘Ik was depressief, suïcidaal. Ze vroeg me na te blijven en stelde me een aantal gesloten vragen. Dat was voor mij heel fijn. Is dit gebeurd? Is er sprake van dat? Ik kon alleen maar knikken. Uiteindelijk ben ik op mijn 15e uit huis geplaatst. Maar dat ging dus eigenlijk over het misbruik van mijn stiefvader, niet over mijn vader, waar we in het weekend nog steeds heen gingen.’

Ze kwam op een crisisopvangplek terecht, bij een vrouw en haar twee katten. ‘Deze pleegmoeder werd mijn veilige haven.’ Maar na enkele maanden besloot jeugdzorg dat het beter voor Anne zou zijn in een volledig pleeggezin of bij vader te gaan wonen. Onder druk van vader gaf Anne aan bij hem te willen wonen. Moeder vertelde aan jeugdzorg over de mishandelingen en misbruik, maar werd opnieuw niet serieus genomen. Het was de pleegmoeder die het verschil maakte. ‘Zonder haar had ik hier niet meer gezeten. Ze is degene die me later ook bij mijn vader heeft weggehaald. Zij geloofde me.’ 

‘Dat is cruciaal,’ zegt Leony Coppens. ‘Kinderen vertellen niet zomaar dingen... Ik heb geleerd om door te vragen. Ook als verhalen te erg zijn.’ Als professional moet je alert zijn op verhalen over speciale regels en straffen rondom eten en naar de wc gaan. En als arts moet je je afvragen: wat vertelt het medische dossier, wat laten de scans zien? Wat ook een signaal kan zijn: slachtoffers worden vaak op een bepaald moment thuis gehouden, waarna de mishandeling nog ernstiger wordt. ‘Net zoals bij het meisje in Vlaardingen gebeurde.’  

Traumatherapeut Leony Coppens en ervaringsdeskundige Anne willen graag de ogen van professionals openen voor kindermarteling, een extreme vorm van kindermishandeling. ‘Het vergt moed om deze verhalen te geloven.’

Coppens knikt: ‘We kunnen deze verhalen eigenlijk niet verdragen, daarom willen we het niet horen. Iedereen kan geweld gebruiken, maar sadistisch geweld en lust zijn iets heel anders. Onbestaanbaar waar, noemt een collega van mij het heel treffend. Vaak gaan de ogen pas open als een professional zelf te maken krijgt met een casus waarin dit soort dingen voorkomen.’ 

Iedereen kent wel het verhaal van het pleegmeisje uit Vlaardingen. Zij werd door haar pleegouders naakt opgesloten in een kooi die onder stroom stond, aan een ketting gelegd en ernstig mishandeld. Toen ze in mei 2024 met ernstig hersenletsel en botbreuken werd opgenomen, woog ze nog 19 kilo. Het meisje vroeg vaak om hulp, maar haar verhaal werd niet geloofd. 

Hoe kon alles zo goed verborgen blijven? Het is een vraag die Anne vaak krijgt. Heeft niemand iets gemerkt? Waarom vroegen jullie niet om hulp? ‘Die dynamiek thuis is voor buitenstaanders moeilijk te begrijpen. Wij deden als kinderen ontzettend ons best om het verborgen te houden. Het was zo beangstigend, wat als dit zou uitkomen? We hadden veel stilzwijgende afspraken in ons gezin. Zoals: je praat nergens over. Het voelde echt als een kwestie van leven of dood. Daarom zwegen we.’ Zo konden de mishandeling en het misbruik jarenlang onopgemerkt blijven.

Anne was nog geen 10 toen ze met haar moeder wéér bij de huisarts belandde. ‘Er was dat weekend veel voorgevallen en ik bloedde erg. De huisarts had mij al vaker gezien en was op de hoogte dat er van alles mis was thuis, maar had eerder niet ingegrepen. Hij zei nu tegen mijn moeder: “Als je nu niet zorgt dat dit stopt, dan schakel ik de politie in.” Ik zat in de wachtkamer en hoorde ze ruziemaken. Mijn moeder heeft die nacht onze spullen gepakt en we zijn vertrokken.’ 

Een veilige plek bleek moeilijk te vinden. Ook de familie was doodsbang voor vader. Een oom was zelf betrokken bij het misbruik. Uiteindelijk verbleven ze lange tijd in een stacaravan. ‘Er is onderzoek geweest door de Raad voor de Kinderbescherming. Mijn zusje en ik probeerden toen om onze ouders zo goed mogelijk uit de verf te laten komen. Mijn vader gaf wel toe dat ‘‘niet alles goed was gegaan’’, maar zei dat mijn moeder vooral heel labiel was en loog. Dat hebben ze voor waar aangenomen. Met als gevolg dat we elk weekend verplicht naar mijn vader toe moesten.’ 

Coppens weet uit ervaring dat deze plegers heel manipulatief zijn en er vaak in slagen om hulpverleners te overtuigen van hun ‘goede bedoelingen’. ‘Dat betekent dat we bij vermoedens van kindermarteling heel zorgvuldig moeten nadenken over de vervolgstappen. Anders wordt de situatie voor het kind na zo’n melding alleen maar erger, dat blijkt ook uit het Amerikaanse onderzoek.’ 

Voor de buitenwereld leek er niets aan de hand met het gezin van Anne. Integendeel, haar ouders waren heel actief en geliefd in het dorp. Vader was een charismatische man. ‘Oh, ben jij de dochter van die en die. We leken naar buiten toe een heel normaal gezin. We zagen er altijd netjes en verzorgd uit. We wisten heel goed hoe we ons moesten gedragen.’ 

Het contrast met binnenshuis was groot. ‘Ons huis was gevuld met angst en onveiligheid, met onvoorspelbaarheid.’ Anne werd op jonge leeftijd door haar vader ‘uitgeleend’ aan andere mannen. Zij en haar zusje werden gebruikt om kinderporno te maken. 

Het gaat bij kindermarteling veelal om psychische en lichamelijke mishandeling en misbruik over een langere periode. De ernst van de mishandeling neemt in de loop van de tijd vaak toe. Dit leidt, net als in Vlaardingen, vaak tot zeer ernstig lichamelijk letsel waarbij kinderen ook overlijden. Coppens: ‘Het is een heel dodelijke vorm van kindermishandeling.’

Ook dat gebeurde bij Anne. Ze werd opgesloten in een kast, vastgebonden aan haar bed. Onder haar kleren zaten vaak blauwe plekken en verwondingen verstopt. Ze werd gebeten, met naalden geprikt, kreeg brandwonden. Ze liep veel botbreuken op. Tenen, vingers, pols, een scheurtje in haar schaambeen. Haar ouders verzonnen elke keer een andere verklaring. Anne: ‘Intentioneel is belangrijk woord bij kindermarteling.’

Coppens merkt dat bij collega’s in het veld lampjes gaan branden wanneer ze het onderwerp bespreekbaar maakt. ‘Pas nog sprak ik met kinderartsen en zij hebben geen enkele moeite om dit alles te geloven, want zij komen het ook tegen in hun praktijk.’

Amerikaans onderzoek naar de gemeenschappelijke kenmerken van kindermarteling laat een aantal opvallende overeenkomsten zien in de besproken casussen. Zo worden slachtoffers vaak geïsoleerd. ‘Ze mogen niet naar de wc, krijgen geen eten of drinken, ze moeten soms toekijken hoe andere gezinsleden wel eten en drinken. Worden opgesloten in kleine ruimtes zodat ze nauwelijks kunnen bewegen.’  

Coppens verdiept zich al langer in child torture. Het is bijna tien jaar geleden dat ze op een congres in Amerika voor het eerst over deze extreme vorm van kindermishandeling hoorde. ‘Ik was destijds hoofd behandeling van een traumacentrum en realiseerde me toen dat ik dit soort verhalen ook was tegengekomen. Kinderen die lang werden opgesloten, die onder de wondjes van uitgedrukte sigarettenpeuken zaten.’

In 2025 was ze weer bij hetzelfde congres in San Diego, waar nieuwe kennis over kindermarteling gepresenteerd werd. ‘Toen ik terug was in Nederland kwam nét het rapport van de Inspectie uit over Vlaardingen. Aan de hand daarvan heb ik, met die kennis uit Amerika, een post over kindermarteling gemaakt. De boodschap: ‘‘Hey collega’s, we missen dit.’’ De reacties daarop leidden vervolgens tot het webinar met Anne. Coppens: ‘Het animo was bijzonder laag, ook professionals sluiten de ogen hier liever voor.’ 

Traumatherapeut Leony Coppens vraagt met Anne aandacht voor kindermarteling. In mei 2025 gaven ze een eerste webinar voor professionals. Anne: ‘Er is nog te weinig kennis en bewustzijn over deze vorm van kindermishandeling. Veel ongeloof ook. Het vergt ook moed om deze verhalen te geloven. Het feit dat dit bestaat, doet onherroepelijk iets met je eigen mensbeeld, met je veiligheidsgevoel.’

Zo ook bij Anne. Zij en haar zusje groeiden op in een nachtmerrie. Veel voorbeelden uit haar jeugd zijn te heftig om te kunnen delen. De kinderen en moeder werden jarenlang ingezet bij het misbruik en de mishandeling van de anderen. Dat is een opvallend patroon bij deze vorm van kindermishandeling. Anne: ‘Zo kun je elkaar ook niet vertrouwen, niemand is veilig.’  

Er werd onder andere gechanteerd met de huisdieren. ‘Mijn vader dreigde vaak mijn hamster te doden als ik dit of dat niet zou doen. Later heeft hij hem doodgetrapt.’ 

Ze vertelt hoe ze met haar zusje in bad zat, hoe haar vader het water steeds heter maakte. Wie er als eerste uit het bad stapte, moest vader oraal bevredigen. Anne, de oudste, stapte als eerste het bad uit. Om haar zusje te beschermen. Haar vader lachte hard, de camera stond al klaar in de badkamer. Haar vader filmde de vernederingen graag.

Anne was het slachtoffer van kindermarteling, een ernstige, extreme en soms dodelijke vorm van systematische kindermishandeling, waarbij sadistische plegers er genoegen in scheppen om kinderen te terroriseren. Vaak zijn beide (pleeg)ouders of verzorgenden betrokken.