Bekijk hier de animatie over het verband tussen gender en huiselijk geweld en het belang gendersensitief te werken.

Auteur: Annette Wiesman  |  Animatie en beeld: Viduals  |  Leestijd: 8 minuten

Vrouwen zijn zes keer vaker slachtoffer van ernstig partnergeweld dan mannen. Erken je als professional dat gender een rol kan spelen bij huiselijk geweld, dan kom je een grote stap dichter bij een duurzame aanpak. Onderzoeker Hanna Harthoorn en Collegelid Britta Böhler vertellen in acht antwoorden hoe.  

Over gender, geweld en gendersensitief werken

8 VRAGEN

Collegelid van het College voor de Rechten van de Mens en hoogleraar Advocatuur & Ethiek aan de Maastricht University.

Britta Böhler

Senior onderzoeker bij Regioplan. Zij vertaalde de GREVIO-aanbevelingen in een rapport naar de Nederlandse praktijk.

Hanna Harthoorn

1. Wat is het verschil tussen gender en sekse?

Bij sekse gaat het over het biologische en fysieke kenmerken van mensen, ofwel de geslachtskenmerken. Onder gender verstaan we de sociaal-culturele betekenis die we geven aan de biologisch bepaalde seksen. We koppelen vaak opvattingen en verwachtingen aan mannelijkheid en vrouwelijkheid. Denk bijvoorbeeld aan traditionele rollen in het gezin: de mannelijke en sterke kostwinner versus de vrouwelijke, zorgzame en lieve moeder of partner.

‘Vrouwen die uit een afhankelijkheidspositie willen stappen, krijgen vaak te maken met geweld’

2. Wat is de relatie tussen gender en huiselijk geweld?

De ongelijkheid tussen mannen en vrouwen kan op verschillende niveaus tot onveilige situaties leiden: individueel, in gezins- of partnerrelaties, in de eigen sociale groep en op maatschappelijk niveau. Zo kan het afwijken van de gendernormen een rol spelen bij het ontstaan van geweld, vertelt Harthoorn. ‘Vrouwen die uit een afhankelijkheidspositie willen stappen, krijgen vaak te maken met geweld.’ 

Of neem het maatschappelijk onbegrip over een mishandelde vrouw die haar man maar niet verlaat: dat zij afhankelijk van hem is, wordt vaak niet meegewogen. Daarnaast wordt slachtofferschap onder mannen minder snel herkend en wordt geweld gepleegd door mannen, maatschappelijk meer geaccepteerd dan geweld door vrouwen. Kortom, zegt de onderzoeker: ‘Wie huiselijk geweld en geweld tegen vrouwen effectief wil aanpakken, kan niet zonder oog voor gender.’

Mannen zijn gemiddeld vaker economisch zelfstandig dan vrouwen en bekleden vaker machtsposities. Vrouwen werken vaak minder, zijn minder vaak economisch zelfstandig en dus vaker financieel afhankelijk van hun partner. ‘Die sociaal-culturele rolpatronen werken machtsverschillen, ongelijkheid en controle in de hand,’ legt Hanna Harthoorn uit. ‘In afhankelijkheidsrelaties kunnen conflicten en geweld een rol gaan spelen. Dat heeft niet alleen consequenties voor de aard van het geweld, maar ook de duur en de ernst ervan. Vrouwen zijn vaker slachtoffer van geweld dan mannen en bovendien is het geweld waar vrouwen mee te maken hebben, doorgaans ernstiger.’

3. Wat betekent oog hebben voor gender? 

Dat betekent níet: ervan uitgaan dat mannen altijd plegers zijn en vrouwen altijd slachtoffer, want ook mannen kunnen slachtoffer zijn, en vrouwen plegers. Het betekent wél: als hulpverlener herkennen hoe beelden en verwachtingen over mannelijkheid en vrouwelijkheid een rol kunnen spelen voor alle betrokkenen in de casus. Harthoorn: ‘Professionals vinden het soms een moeilijk idee dat ze ‘iets’ met gender moeten. Maar in Nederland zijn we er als hulpverleners al aan gewend om naar het hele systeem te kijken. Gender kan daarbij een extra instrument zijn, juist omdat het een van de factoren is die de relatiedynamiek in het systeem beïnvloedt.’

Een gendersensitieve blik moet zich ook naar de statistieken vertalen. ‘In Nederland bestaat de neiging om bij de registratie door bijvoorbeeld Veilig Thuis, hulpverleners of politie de plegers en de slachtoffers niet van elkaar te onderscheiden,’ zegt Harthoorn. ‘Als we niet weten hoe het geweld over de rollen is verdeeld, kan dat het zicht op de aard, ernst en omvang vertroebelen.’ Dat heeft volgens haar niet alleen effect op casusniveau, maar ook op de samenleving. ‘In beleid en in de uitvoering werd tot dusver weinig werk gemaakt van gendersensitiviteit.’

Bron: Regioplan.nl

  • Aandacht besteden aan opvattingen, rolpatronen, verwachtingen en ongelijkheden in macht, controle en afhankelijkheid die samenhangen met gender.
  • Aandacht besteden aan de relatie daarvan met conflict en geweld in afhankelijkheidsrelaties.
  • Kijken naar het effect op individuen en de manier waarop ze naar zichzelf kijken, en naar de druk die de maatschappij (denk ook aan de invloed van sociale media) en sociale netwerken (kunnen) leggen op partners en hun onderlinge relaties.

Gendersensitiviteit is:

4. Welke vormen van gendergerelateerd geweld zijn er?

Bij intieme terreur is er sprake van sterk controlerend geweld van de ene partner tegenover de ander. Soms kunnen bijvoorbeeld psychische problemen leiden tot controlerend gedrag, maar vaak spelen verschillen in macht en afhankelijkheid en dominantie van de man over de vrouw een rol.
Zoals een relatie waarin afhankelijkheid wordt veroorzaakt door een traditioneel rolpatroon en de vrouw door haar partner wordt uitgescholden en in elkaar geslagen als zij zich vrijheden permitteert. Het verbreken van zo’n relatie is niet eenvoudig: het kan uitmonden in stalking en zelfs femicide - het opzettelijk doden van een vrouw uit vrouwenhaat, meestal door de mannelijke (ex-)partner. Harthoorn: ‘Als we gender buiten beschouwing laten, schatten we signalen van soms zeer ernstige dreiging niet op waarde.’

Maar juist ook bij ‘subtielere’ vormen van huiselijk geweld kunnen onzichtbare machtspatronen en verwachtingen over mannelijke en vrouwelijke rolverdeling een rol spelen. Bij geweld dat wederzijds is of situationeel, komt het vaak voort uit een stressvolle situatie.
Gender speelt dan bijvoorbeeld mee wanneer een werkloos geworden man depressief wordt doordat hij niet meer aan het traditionele beeld van de kostwinner voldoet en vervolgens agressief wordt. Of als de vrouw gewelddadig wordt uit frustratie over zijn werkloosheid en het feit dat hij niet voldoet aan het rolpatroon. Ook ruzies over opvoeding, waarbij rolpatronen en verwachtingen een rol spelen, kunnen uitmonden in huiselijk geweld.

Ter ondersteuning van de praktijk bracht Regioplan in opdracht van het programma Geweld hoort nergens thuis (GHNT) deze handreiking casuïstiekbespreking uit.

Meer informatie

Let op dwang, controle, macht en ongelijkheid, op de kenmerken van pleger en slachtoffer en op hun onderlinge dynamiek

5. Wat houdt een gendersensitieve aanpak in?

Let op dwang, controle, macht en ongelijkheid binnen relaties, op de kenmerken van pleger en slachtoffer en hun onderlinge dynamiek. Dat betekent dat je bij huiselijk geweld niet volstaat met agressieregulatie voor de man of empowerment voor het vrouwelijke slachtoffer, maar ook aandacht hebt voor bijvoorbeeld haar financiële situatie en de mogelijkheden die er zijn om aan het geweld te ontsnappen, legt Harthoorn uit. 

Hulpverleners zouden er alert op moeten zijn dat ze vrouwen niet enkel op hun verantwoordelijkheid als moeder van de kinderen aanspreken, als ze daarbij voorbijgaan aan haar eigen veiligheidsrisico’s. Die alertheid vindt ze ook nodig bij de screening van huiselijk geweld-meldingen door Veilig Thuis en bij de overdracht van een casus van politie naar de lokale hulpverlening. ‘Vraag je af: welke risico’s loopt het slachtoffer bij het contact tussen partner en de kinderen?’ 

Dat geldt volgens Harthoorn ook voor rechters die de omgangsregeling na een scheiding moeten vaststellen. ‘Soms moet je daarbij een ingewikkelde afweging maken tussen de veiligheid van de moeder en het omgangsrecht van de vader.’

De aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling gaat doorgaans via de gefaseerde ketenaanpak: eerst wordt gewerkt aan de directe veiligheid, dan de risico-gestuurde zorg en vervolgens herstelgerichte hulp. ‘In de eerste fase moeten we ook de gendergerelateerde patronen onderzoeken, omdat acute onveiligheid anders onvoldoende wordt herkend,’ zegt Harthoorn. ‘Maar om geweld duurzaam te laten stoppen, moet je ook kijken naar de patronen die daaraan ten grondslag liggen. Wees dus al bij de eerste stap in de ketenaanpak alert op gender, ook als dat op dat moment nog geen belangrijke rol speelt. En blijf dat ook in de volgende fases.’

Op Overheid.nl lees je meer over het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld, Istanbul 2011

Verdrag van Istanbul

‘Bij geweld tegen vrouwen spelen de ongelijkheid en de ideeën over hoe vrouwen zich dienen te gedragen, mee’

6. Waarom is gendersensitief werken geen vrijblijvende opgave?

Het College voor de Rechten van de mens is dan ook blij dat het ministerie van VWS de gendersensitieve aanpak van geweld tegen vrouwen onlangs expliciet in zijn plannen heeft opgenomen. Dat gebeurde nadat Nederland op de vingers was getikt door GREVIO, een internationale groep onafhankelijke experts die toezicht houdt op de naleving van het verdrag. 

‘Het beargumenteert dat geweld tegen vrouwen een specifiek probleem is, dat voortkomt uit het feit dat je een vrouw bent. Daarom is het nodig om dit specifiek te bestrijden. Geweld is altijd slecht, maar bij vrouwen spelen de ongelijkheid en de ideeën over hoe vrouwen zich dienen te gedragen, mee. Daarom is  een aparte, gendersensitieve aanpak nodig. Als je die oorzaak niet in beeld hebt, schiet de aanpak tekort.’

De Nederlandse overheid heeft zich verplicht tot een gendersensitieve aanpak van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld door in 2015 het Verdrag van Istanbul te tekenen. Dat verdrag van de Raad van Europa gaat speciaal over het voorkomen en bestrijden van dit geweld in de privésfeer, en over het bieden van opvang aan slachtoffers. ‘Het verdrag legt nauwkeurig uit wat het verstaat onder geweld tegen vrouwen en verwijst naar het recht op lichamelijke integriteit en het verbod op discriminatie in internationale mensenrechtenverdragen,’ zegt Britta Böhler, lid van het College Rechten van de Mens.

7. Wat betekent dat Verdrag van Istanbul voor Nederland?

Ten eerste heeft Nederland zich verplicht om landelijk beleid te maken voor een gendersensitieve aanpak, legt Böhler uit. ‘Daarnaast is er ook een regionale en gemeentelijke aansturing nodig. Politie, Openbaar Ministerie, de vrouwenopvang; ze moeten allemaal weten wat een gendersensitieve aanpak inhoudt en dat ze geacht worden die uit te voeren. Dit moet je echt leren. Al deze professionals worden geacht het uit te dragen in beleid en de scholing te stimuleren van ambtenaren en hulpverleners. Het gaat ook om bewustwording; het besef dat je dit soort geweld alleen kunt tegengaan als je de oorzaak aanpakt.’

8. Wat betekent het Verdrag van Istanbul voor professionals?

Ook andere professionals kunnen op grond van de kennis over gender andere keuzes maken. ‘Als je weet wat de oorzaak van het geweld is, kun je beter hulp bieden,’ zegt Böhler. ‘De aanbevelingen van een groep experts zoals GREVIO of het College geven daarbij handvatten. Maar uiteindelijk moet het beleid hiervoor de ruimte geven. Als iedereen in de hulpketen dezelfde aanpak heeft, is er meer kans op resultaat.’

Ten eerste is er nu kennis beschikbaar over de aanpak van geweld tegen vrouwen, gebaseerd op degelijk wetenschappelijk onderzoek. Die kennis is bijvoorbeeld vertaald in handreikingen. Daarnaast kunnen professionals zich beroepen op het nieuwe beleid. Rechters gebruiken het Verdrag van Istanbul soms al in hun afwegingen, bijvoorbeeld als zij een uitspraak doen over het omgangsrecht na een scheiding. Rekening houdend met het gendergerelateerd geweld waarmee de man na de scheiding niet zo snel zal stoppen, kennen ze een gewelddadige vader bijvoorbeeld minder vanzelfsprekend een omgangsregeling met zijn kinderen toe.

Meer informatie

Bronnen:
Factsheet huiselijk geweld, Movisie (2021) (movisie.nl)
Onderzoeksrapport Violence against women, European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) (2014)
Geweld tegen vrouwen. Europese onderzoeksgegevens in Nederlandse context, Atria (2018)
Overal op je hoede: geweld tegen transgender personen in Nederland (pdf), Transgender Netwerk Nederland (2019)
Slachtofferschap van huiselijk geweld. Prevalentieonderzoek naar de omvang, aard, relaties en gevolgen van slachtoffer- en plegerschap (pdf) WODC, RUG 2018

Auteur: Annette Wiesman  |  Animatie en beeld: Viduals  |  Leestijd: 8 minuten

Vrouwen zijn zes keer vaker slachtoffer van ernstig partnergeweld dan mannen. Erken je als professional dat gender een rol kan spelen bij huiselijk geweld, dan kom je een grote stap dichter bij een duurzame aanpak. Onderzoeker Hanna Harthoorn en Collegelid Britta Böhler vertellen in acht antwoorden hoe.  

Over gender, geweld en gendersensitief werken

8 VRAGEN

Bekijk hier de animatie over het verband tussen gender en huiselijk geweld en het belang gendersensitief te werken.

Collegelid van het College voor de Rechten van de Mens en hoogleraar Advocatuur & Ethiek aan de Maastricht University.

Britta Böhler

Senior onderzoeker bij Regioplan. Zij vertaalde de GREVIO-aanbevelingen in een rapport naar de Nederlandse praktijk.

Hanna Harthoorn

Bij sekse gaat het over het biologische en fysieke kenmerken van mensen, ofwel de geslachtskenmerken. Onder gender verstaan we de sociaal-culturele betekenis die we geven aan de biologisch bepaalde seksen. We koppelen vaak opvattingen en verwachtingen aan mannelijkheid en vrouwelijkheid. Denk bijvoorbeeld aan traditionele rollen in het gezin: de mannelijke en sterke kostwinner versus de vrouwelijke, zorgzame en lieve moeder of partner.

1. Wat is het verschil tussen gender en sekse?

‘Vrouwen die uit een afhankelijkheidspositie willen stappen, krijgen vaak te maken met geweld’

Mannen zijn gemiddeld vaker economisch zelfstandig dan vrouwen en bekleden vaker machtsposities. Vrouwen werken vaak minder, zijn minder vaak economisch zelfstandig en dus vaker financieel afhankelijk van hun partner. ‘Die sociaal-culturele rolpatronen werken machtsverschillen, ongelijkheid en controle in de hand,’ legt Hanna Harthoorn uit. ‘In afhankelijkheidsrelaties kunnen conflicten en geweld een rol gaan spelen. Dat heeft niet alleen consequenties voor de aard van het geweld, maar ook de duur en de ernst ervan. Vrouwen zijn vaker slachtoffer van geweld dan mannen en bovendien is het geweld waar vrouwen mee te maken hebben, doorgaans ernstiger.’

De ongelijkheid tussen mannen en vrouwen kan op verschillende niveaus tot onveilige situaties leiden: individueel, in gezins- of partnerrelaties, in de eigen sociale groep en op maatschappelijk niveau. Zo kan het afwijken van de gendernormen een rol spelen bij het ontstaan van geweld, vertelt Harthoorn. ‘Vrouwen die uit een afhankelijkheidspositie willen stappen, krijgen vaak te maken met geweld.’ 

Of neem het maatschappelijk onbegrip over een mishandelde vrouw die haar man maar niet verlaat: dat zij afhankelijk van hem is, wordt vaak niet meegewogen. Daarnaast wordt slachtofferschap onder mannen minder snel herkend en wordt geweld gepleegd door mannen, maatschappelijk meer geaccepteerd dan geweld door vrouwen. Kortom, zegt de onderzoeker: ‘Wie huiselijk geweld en geweld tegen vrouwen effectief wil aanpakken, kan niet zonder oog voor gender.’

2. Wat is de relatie tussen gender en huiselijk geweld?

Dat betekent níet: ervan uitgaan dat mannen altijd plegers zijn en vrouwen altijd slachtoffer, want ook mannen kunnen slachtoffer zijn, en vrouwen plegers. Het betekent wél: als hulpverlener herkennen hoe beelden en verwachtingen over mannelijkheid en vrouwelijkheid een rol kunnen spelen voor alle betrokkenen in de casus. Harthoorn: ‘Professionals vinden het soms een moeilijk idee dat ze ‘iets’ met gender moeten. Maar in Nederland zijn we er als hulpverleners al aan gewend om naar het hele systeem te kijken. Gender kan daarbij een extra instrument zijn, juist omdat het een van de factoren is die de relatiedynamiek in het systeem beïnvloedt.’

Een gendersensitieve blik moet zich ook naar de statistieken vertalen. ‘In Nederland bestaat de neiging om bij de registratie door bijvoorbeeld Veilig Thuis, hulpverleners of politie de plegers en de slachtoffers niet van elkaar te onderscheiden,’ zegt Harthoorn. ‘Als we niet weten hoe het geweld over de rollen is verdeeld, kan dat het zicht op de aard, ernst en omvang vertroebelen.’ Dat heeft volgens haar niet alleen effect op casusniveau, maar ook op de samenleving. ‘In beleid en in de uitvoering werd tot dusver weinig werk gemaakt van gendersensitiviteit.’

3. Wat betekent oog hebben voor gender? 

Bron: Regioplan.nl

  • Aandacht besteden aan opvattingen, rolpatronen, verwachtingen en ongelijkheden in macht, controle en afhankelijkheid die samenhangen met gender.
  • Aandacht besteden aan de relatie daarvan met conflict en geweld in afhankelijkheidsrelaties.
  • Kijken naar het effect op individuen en de manier waarop ze naar zichzelf kijken, en naar de druk die de maatschappij (denk ook aan de invloed van sociale media) en sociale netwerken (kunnen) leggen op partners en hun onderlinge relaties.

Gendersensitiviteit is:

Bij intieme terreur is er sprake van sterk controlerend geweld van de ene partner tegenover de ander. Soms kunnen bijvoorbeeld psychische problemen leiden tot controlerend gedrag, maar vaak spelen verschillen in macht en afhankelijkheid en dominantie van de man over de vrouw een rol.
Zoals een relatie waarin afhankelijkheid wordt veroorzaakt door een traditioneel rolpatroon en de vrouw door haar partner wordt uitgescholden en in elkaar geslagen als zij zich vrijheden permitteert. Het verbreken van zo’n relatie is niet eenvoudig: het kan uitmonden in stalking en zelfs femicide - het opzettelijk doden van een vrouw uit vrouwenhaat, meestal door de mannelijke (ex-)partner. Harthoorn: ‘Als we gender buiten beschouwing laten, schatten we signalen van soms zeer ernstige dreiging niet op waarde.’

Maar juist ook bij ‘subtielere’ vormen van huiselijk geweld kunnen onzichtbare machtspatronen en verwachtingen over mannelijke en vrouwelijke rolverdeling een rol spelen. Bij geweld dat wederzijds is of situationeel, komt het vaak voort uit een stressvolle situatie.
Gender speelt dan bijvoorbeeld mee wanneer een werkloos geworden man depressief wordt doordat hij niet meer aan het traditionele beeld van de kostwinner voldoet en vervolgens agressief wordt. Of als de vrouw gewelddadig wordt uit frustratie over zijn werkloosheid en het feit dat hij niet voldoet aan het rolpatroon. Ook ruzies over opvoeding, waarbij rolpatronen en verwachtingen een rol spelen, kunnen uitmonden in huiselijk geweld.

4. Welke vormen van gendergerelateerd geweld zijn er?

Let op dwang, controle, macht en ongelijkheid binnen relaties, op de kenmerken van pleger en slachtoffer en hun onderlinge dynamiek. Dat betekent dat je bij huiselijk geweld niet volstaat met agressieregulatie voor de man of empowerment voor het vrouwelijke slachtoffer, maar ook aandacht hebt voor bijvoorbeeld haar financiële situatie en de mogelijkheden die er zijn om aan het geweld te ontsnappen, legt Harthoorn uit. 

Hulpverleners zouden er alert op moeten zijn dat ze vrouwen niet enkel op hun verantwoordelijkheid als moeder van de kinderen aanspreken, als ze daarbij voorbijgaan aan haar eigen veiligheidsrisico’s. Die alertheid vindt ze ook nodig bij de screening van huiselijk geweld-meldingen door Veilig Thuis en bij de overdracht van een casus van politie naar de lokale hulpverlening. ‘Vraag je af: welke risico’s loopt het slachtoffer bij het contact tussen partner en de kinderen?’ 

Dat geldt volgens Harthoorn ook voor rechters die de omgangsregeling na een scheiding moeten vaststellen. ‘Soms moet je daarbij een ingewikkelde afweging maken tussen de veiligheid van de moeder en het omgangsrecht van de vader.’

Ter ondersteuning van de praktijk bracht Regioplan in opdracht van het programma Geweld hoort nergens thuis (GHNT) deze handreiking casuïstiekbespreking uit.

Meer informatie

Let op dwang, controle, macht en ongelijkheid, op de kenmerken van pleger en slachtoffer en op hun onderlinge dynamiek

De aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling gaat doorgaans via de gefaseerde ketenaanpak: eerst wordt gewerkt aan de directe veiligheid, dan de risico-gestuurde zorg en vervolgens herstelgerichte hulp. ‘In de eerste fase moeten we ook de gendergerelateerde patronen onderzoeken, omdat acute onveiligheid anders onvoldoende wordt herkend,’ zegt Harthoorn. ‘Maar om geweld duurzaam te laten stoppen, moet je ook kijken naar de patronen die daaraan ten grondslag liggen. Wees dus al bij de eerste stap in de ketenaanpak alert op gender, ook als dat op dat moment nog geen belangrijke rol speelt. En blijf dat ook in de volgende fases.’

5. Wat houdt een gendersensitieve aanpak in?

Op Overheid.nl lees je meer over het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld, Istanbul 2011

Verdrag van Istanbul

Het College voor de Rechten van de mens is dan ook blij dat het ministerie van VWS de gendersensitieve aanpak van geweld tegen vrouwen onlangs expliciet in zijn plannen heeft opgenomen. Dat gebeurde nadat Nederland op de vingers was getikt door GREVIO, een internationale groep onafhankelijke experts die toezicht houdt op de naleving van het verdrag. 

‘Het beargumenteert dat geweld tegen vrouwen een specifiek probleem is, dat voortkomt uit het feit dat je een vrouw bent. Daarom is het nodig om dit specifiek te bestrijden. Geweld is altijd slecht, maar bij vrouwen spelen de ongelijkheid en de ideeën over hoe vrouwen zich dienen te gedragen, mee. Daarom is  een aparte, gendersensitieve aanpak nodig. Als je die oorzaak niet in beeld hebt, schiet de aanpak tekort.’

‘Bij geweld tegen vrouwen spelen de ongelijkheid en de ideeën over hoe vrouwen zich dienen te gedragen, mee’

De Nederlandse overheid heeft zich verplicht tot een gendersensitieve aanpak van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld door in 2015 het Verdrag van Istanbul te tekenen. Dat verdrag van de Raad van Europa gaat speciaal over het voorkomen en bestrijden van dit geweld in de privésfeer, en over het bieden van opvang aan slachtoffers. ‘Het verdrag legt nauwkeurig uit wat het verstaat onder geweld tegen vrouwen en verwijst naar het recht op lichamelijke integriteit en het verbod op discriminatie in internationale mensenrechtenverdragen,’ zegt Britta Böhler, lid van het College Rechten van de Mens.

6. Waarom is gendersensitief werken geen vrijblijvende opgave?

Ten eerste heeft Nederland zich verplicht om landelijk beleid te maken voor een gendersensitieve aanpak, legt Böhler uit. ‘Daarnaast is er ook een regionale en gemeentelijke aansturing nodig. Politie, Openbaar Ministerie, de vrouwenopvang; ze moeten allemaal weten wat een gendersensitieve aanpak inhoudt en dat ze geacht worden die uit te voeren. Dit moet je echt leren. Al deze professionals worden geacht het uit te dragen in beleid en de scholing te stimuleren van ambtenaren en hulpverleners. Het gaat ook om bewustwording; het besef dat je dit soort geweld alleen kunt tegengaan als je de oorzaak aanpakt.’

7. Wat betekent dat Verdrag van Istanbul voor Nederland?

Ook andere professionals kunnen op grond van de kennis over gender andere keuzes maken. ‘Als je weet wat de oorzaak van het geweld is, kun je beter hulp bieden,’ zegt Böhler. ‘De aanbevelingen van een groep experts zoals GREVIO of het College geven daarbij handvatten. Maar uiteindelijk moet het beleid hiervoor de ruimte geven. Als iedereen in de hulpketen dezelfde aanpak heeft, is er meer kans op resultaat.’

Ten eerste is er nu kennis beschikbaar over de aanpak van geweld tegen vrouwen, gebaseerd op degelijk wetenschappelijk onderzoek. Die kennis is bijvoorbeeld vertaald in handreikingen. Daarnaast kunnen professionals zich beroepen op het nieuwe beleid. Rechters gebruiken het Verdrag van Istanbul soms al in hun afwegingen, bijvoorbeeld als zij een uitspraak doen over het omgangsrecht na een scheiding. Rekening houdend met het gendergerelateerd geweld waarmee de man na de scheiding niet zo snel zal stoppen, kennen ze een gewelddadige vader bijvoorbeeld minder vanzelfsprekend een omgangsregeling met zijn kinderen toe.

8. Wat betekent het Verdrag van Istanbul voor professionals?

Meer informatie

Bronnen:
Factsheet huiselijk geweld, Movisie (2021) (movisie.nl)
Onderzoeksrapport Violence against women, European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) (2014)
Geweld tegen vrouwen. Europese onderzoeksgegevens in Nederlandse context, Atria (2018)
Overal op je hoede: geweld tegen transgender personen in Nederland (pdf), Transgender Netwerk Nederland (2019)
Slachtofferschap van huiselijk geweld. Prevalentieonderzoek naar de omvang, aard, relaties en gevolgen van slachtoffer- en plegerschap (pdf) WODC, RUG 2018

Magazine over veilig opgroeien

Professionals en beleidsmakers bijpraten over de nieuwste ontwikkelingen, onderzoeken, dilemma’s en besluiten rond de veiligheid van kinderen. Dat doet Augeo al 10 jaar met onder andere e-learnings, bijeenkomsten en Augeo magazine. Ons magazine verschijnt 5x per jaar. Meld je aan om gratis abonnee te worden.
Volledig scherm