Augeo magazine - Over veilig opgroeien

Maakt het uit of je door de hond of door de kat gebeten wordt? Anders gesteld: zijn kindermishandeling, pesten, vechtscheiding, huwelijksdwang, loverboys, discriminatie en seksueel geweld eigenlijk één pot nat?

Een hond en een kat zijn twee verschillende dieren. Zo zitten er in de aard van het geweld en de soort relatie waarin dit soort grensoverschrijdende gedrag plaatsvindt, natuurlijk ook grote verschillen.

Stesshormonen vergiftigen kinderbrein

Maar tegelijkertijd: een bijtwond is een bijtwond. Het menselijk lichaam reageert op alle ernstige en langdurige vormen van geweld met dezelfde stresshormonen die de ontwikkeling van het kwetsbare kinderbrein vergiftigen. Dan is het niet verbazingwekkend dat de gevolgen van ernstig pesten veel kunnen lijken op die van bijvoorbeeld kindermishandeling.

En om bij de honden en de katten te blijven: als je eenmaal gebeten bent, vergroot je angstige lichaamstaal bij een nieuwe confrontatie met een springende viervoeter, de kans op een nieuw bijtincident. Je hoort de eigenaar al roepen: ‘Doet ‘ie anders nooit...!’

Grotere kans op andere vormen van geweld

In ons vakgebied is daar een mooie term voor: poly-victimisatie. Ben je als kind eenmaal slachtoffer van de ene vorm van geweld, dan is de kans groter dat je ook een andere vorm van geweld meemaakt.

Eerst als peuter thuis verwaarloosd, op de basisschool gepest, als puber verkracht en als volwassene een overval meegemaakt. Of: eerst getuige geweest van geweld tussen je ouders en vervolgens zélf gaan pesten! Uit onderzoek blijkt dat de kans dat kinderen die thuis geweld meemaken zich agressief gedragen op school, maar liefst drie keer zo groot is.

Vaardigheden van leerkrachten

Er is ook goed nieuws. De vaardigheden die een leerkracht nodig heeft om iets aan sociale onveiligheid te doen, lijken óók op elkaar. Je moet afwijkend gedrag en ontwikkelingsproblemen kunnen signaleren, handelen volgens meldcodes of protocollen, lastige onderwerpen bespreken met ouders, goed om kunnen gaan met normen en waarden, voorlichting geven aan kinderen, enzovoort, enzovoort. Tijd wellicht voor een nieuwe term die past bij de aanpak van poly-victimisatie: poly-competente leerkrachten.

Aparte programma’s voor iedere vorm van geweld?

Er is de laatste tijd stevig gediscussieerd over nut en noodzaak van anti-pestprogramma’s. Eerlijk gezegd geloof ik niet dat we voor iedere vorm van geweld of onveiligheid een specifiek programma, een aparte cursus of een andere aandachtfunctionaris nodig hebben.

Kijk naar de gemene delers

Naar mijn smaak moet het accent meer liggen op de gemene delers. Dat zijn de werkzame elementen, waaruit ieder goed anti-pestprogramma of voorlichtingsprogramma over kindermishandeling is opgebouwd.

En dat zijn de basisvaardigheden die je als docent nodig hebt om willekeurig welk goed programma uit te voeren. Als in de discussies over effectieve anti-pestprogramma’s meer het accent had gelegen op deze ingrediënten, willen en kunnen scholen daar best soep van koken!

Mariëlle Dekker, directeur Augeo en hoofdredacteur TKM

Volg ons op Twitter: @AugeoFoundation

OVERZICHT

REACTIES

AUGEO MAGAZINE - TIJDSCHRIFT OVER KINDERMISHANDELING EN HUISELIJK GEWELD